ХӨЛӨНБУЙР БҮСИЙН ХҮН АМЫН ХӨГЖЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ ASSESSMENT OF POPULATION DEVELOPMENT IN THE HULUNBUIR REGION

Abstract

Хураангуй:
Судалгааны гол зорилго нь Өвөр Монголын өөртөө засах орон (ӨМӨЗО)-ы Хөлөнбуйр бүс, түүний харьяа засаг захиргааны нэгжүүдийн хүн амын хөгжлийн түвшнийг олон хэмжээсээр үнэлж, тэдгээр нь нийгэм, эдийн засгийн хөгжилдөө хэр ээлтэй байгаа талаар дүгнэлт өгөх явдал юм. Үнэлгээг хүн амын хөгжлийн гурван дэд хэмжээс (тоо, өсөлт; амьдралын чанар; бүтэц)-т багтах 20 үзүүлэлтээр “хүн амын хөгжлийн нэгдсэн индекс үүсгэх” аргаар, БНХАУ-ын 2020 оны үндэсний хүн амын тооллогын мэдээлэл ашиглан гүйцэтгэсэн. Судалгааны дүнгээс үзэхэд хүн амын хөгжлийн ерөнхий түвшин Хөлөнбуйр дотроо засаг захиргааны нэгжүүдээр ялгаатай (Хайлаар, Манжуур, Шинэ баруун Барга хошуунд “өндөр”, Эвэнх, Хуучин Барга хошуунд “дундаас дээгүүр”, Шинэ зүүн Барга хошуу, Эргүнэ, Арын хошуу, Морин даваа, Жалан-Айлд “дунд”, Жалайнуурт “бага”, Орчон, Ягши, Гэгээнголд “маш бага”) байв. Иймд Хөлөнбуйр бүсийн нийгэм, эдийн засгийн цаашдын хөгжлийг дэмжихэд шаардлагатай хүн амын хөгжлийг бүрдүүлэхийн тулд дээрх орон нутгууд одоогоор хүн амын өөр өөр асуудалд анхаарал хандуулж, ялгаатай арга хэмжээнүүд хэрэгжүүлэх шаардлагатай.

Abstract
The study assesses the level of population developments in the Hulunbuir region of the Inner Mongolia Autonomous Region (IMAR) and its administrative units across multiple dimensions, with the aim of evaluating their implications for social and economic development. A composite index of population development was constructed using 20 indicators grouped into three sub-dimensions: population size and growth, quality of life, and structure. Data were drawn from the 2020 National Population Census of the People’s Republic of China. The findings reveal significant variation in population development across Hulunbuir’s administrative units: ‘high’ levels in Hailar, Manzhouli, and New Barga West County; ‘above average’ in Ewenki and Prairie Chenbarhu Banner; ‘average’ in New Barga East County, Ergun, Arong, Morin Dawa, and Zhalantun; ‘low’ in Jalainur; and ‘very low’ in Oroqin, Yakeshi and Genhe. Therefore, to promote the future social and economic development of the Hulunbuir region, it is necessary for the aforementioned localities to currently focus on different population challenges and implement diverse measures.