Баянголын баруун VI төмрийн ордын интрузив чулуулгийн геохими ба геохронологи
Keywords:
Диорит, геохими, геохронологи, хүдэржилт, төмрийн ордAbstract
The Bayangol West VI iron deposit in northern Mongolia represents a multi-stage mineralization system genetically associated with dioritic magmatism developed in a subduction-related geodynamic setting. Petrographic observations indicate that the host rocks are predominantly composed of amphibole–plagioclase diorite with porphyritic textures, locally affected by metasomatic and hydrothermal alterations.
Geochemically, the rocks are characterized by low SiO₂ (42.45–46.99 wt%) and relatively high MgO (7.12–8.11 wt%) and CaO (10.43–14.01 wt%), with Na₂O/K₂O ratios of 1.22–2.09, indicating a calc-alkaline affinity typical of arc-related magmatism. Chondrite-normalized REE patterns show enrichment in light rare earth elements (LREE) with weak negative Eu anomalies, suggesting fractional crystallization. Primitive mantle-normalized trace element patterns display enrichment in large-ion lithophile elements (LILE) and depletion in high field strength elements (HFSE), consistent with subduction-related magma signatures. However, similarities to OIB-type patterns imply contributions from a relatively deep mantle source.
Zircon U–Pb geochronology constrains the timing of magmatism. Cathodoluminescence images reveal euhedral to subhedral zircons (50–300 μm) with well-developed oscillatory zoning, indicative of magmatic origin, supported by Th/U ratios of 0.17– 1.30. Weighted mean U–Pb ages from concordant analyses (n = 29) yield 439 ± 2 Ma (MSWD = 1.3), corresponding to crystallization during the Middle Ordovician to Early Silurian.
Integrated petrographic, geochemical, and geochronological results indicate that the mineralization formed in an island arc to continental arc transitional setting related to Paleozoic subduction. The iron mineralization is interpreted as a skarn-type system formed through multi-stage processes involving magmatic intrusion, contact metasomatism, structural control and subsequent hydrothermal overprinting.
Downloads
References
Badarch, G., Cunningham, W.D., Windley, B.F., 2002. A new terrane subdivision for Mongolia: Implications for the Phanerozoic crustal growth of Central Asia. Journal of Asian Earth Scienc¬es 21, 87–110
Boynton, W.V. (1984) Geochemistry of Rare Earth Elements: Meteorite Studies. In: Henderson, P., Ed., Rare Earth Element Geochemistry, Elsevier, New York, 63-114.
http://dx.doi.org/10.1016/B978-0-444-42148- 7.50008-3
Chappell, B.W. and White, A.J.R. (1974) Two Contrasting Granite Types. Pacific Geology, 8, 173-174.
Elliott, T., Plank, T., Zindler, A., White, W., Bourdon, B., 1997. Element transport from slab to volcanic front at the Mariana arc. Jour¬nal of Geophysical Research 102(B7), 14991– Einaudi, M.T., Meinert, L.D., Newberry, R.J., 1981. Skarn deposits. Economic Geology 75th Anniversary Volume, 317–391.
Franco Pirajno, 2009. Hydrothermal Processes and Mineral Systems. Springer.
Irvine, T.N., Baragar, W.R.A., (1971). A Guide to the Chemical Classification of the Common Volcanic Rocks. Can. J. Earth Sci. 8, 523– 548. https://doi.org/10.1139/e71-055Mid¬dlemost, E.A.K. (1994) Naming Materials in the Magma/Igneous Rock System. Earth-Sci¬ence Reviews, 37, 215-244. http://dx.doi. org/10.1016/0012-8252(94)90029
Meinert, L.D., Dipple, G.M., Nicolescu, S. (2005). World Skarn Deposits. Economic Ge-ology 100th Anniversary Volume, 299–336.
Middlemost, E.A.K. (1994) Naming Materials in the Magma/Igneous Rock System. Earth-Sci¬ence Reviews, 37, 215-244. http://dx.doi. org/10.1016/0012-8252(94)90029
Pearce, J.A., Harris, N.B.W. and Tindle, A.G. 1984. Trace Element Discrimination Diagrams for the Tectonic Interpretation of Granitic Rocks. Journal of Petrology, 25, 956-983.http://dx. doi.org/10.1093/petrology/25.4.956
Pearce, J.A., 2008. Geochemical fingerprinting of oceanic basalts with applications to ophiolite classification and the search for Archean oceanic crust. Lithos 100, 14–48.
Peccerillo, A. and Taylor, S.R. (1976) Geo¬chemistry of Eocene Calc Alkaline Volcanic Rocks from Kastamonu Area, Northern Tur¬key. Contribution to Mineralogy and Petrol-ogy,58,63-81. http://dx.doi.org/10.1007/ BF00384745
Rollinson, H., 1993. Using Geochemical Data: Evaluation, Presentation, Interpretation. Long¬man Scientific & Technical, London, 352 p.
Sillitoe, R.H., 2010. Porphyry copper systems. Economic Geology 105, 3–41.
Sun, S.-s., & McDonough, W.F. (1989). Chem¬ical and isotopic systematics of oceanic basalts. In: Magmatism in the Ocean Basins.
Tungalag N, Gansukh Orgil, Bayaraa Ganbat, Sa¬rantuya Bolortsetseg, 2024. The geochemistry and geochronology of gabbroid rocks in the Orkhon area in Khulj Yero Belt, North Mon¬golia. Book of abstracts, Central Asian Orogen¬ic Belt 2024, Ulaanbaatar, Mongolia, p60-62. https://www.mpti-web.com/caob24-abstracts.
Windley, B.F., Alexeiev, D., Xiao, W., Kröner, A., Badarch, G., 2007. Tectonic models for accretion of the Central Asian Orogenic Belt. Journal of the Geological Society 164, 31–47.
Wilson, M., 1989. Igneous Petrogenesis: A Global Tectonic Approach. Unwin Hyman, London, 466 p.
Амантов В.А., Благонравов В.А., Борзаковский Ю.А. 1970. нар Основные черты стратиграфии палеозоя Монгольской Народной Республики //Стратиграфия и тектоника Монгольской Народной Республики, Москва, Недра, с.8-63
Бөмбөрөө нар., 2004. Дүүргийн геологийн зураг, Масштаб:1:200 000, УГЗ-200 төслийн ажлаар гүйцэтгэсэн (M-48-XXIII;)
Далайжамц Д., 2009. Баянголын төмрийн ордын геологийн тогтоц, хүдрийн найрлага, магистрын дипломын ажил.
Доржготов Д. Нар., 2008. Монгол орны төмрийн ордын төрөл, тархалтын онцлог.
Дэжидмаа Г., Тунгалаг Н., Батсүх Ж., Одбаяр., С. Баасансүрэн. 2021. “Монгол орны металлогений 1:500 000-ны масштабын зураг зүйн бүтээл.
Мөнхцэнгэл.,А.Цимэдцэрэн., О.Гэрэл., Б.Алтанзул., Б.Батхишиг., Л.Жаргал., Б.Гэндэнжамц., Б.Манзшир. 2023. Эрдэнэтийн дүүргийн магмын чулуулгийн геохронологи, палеогеодинамик. Хайгуулчин эрдэм шинжилгээний сэтгүүл №67 хуудас 16.
Оргил Г., Тунгалаг Н., Болорцэцэг С., Өнөрбаяр О., 2025. “Хулж-Ерөөгийн бүс болон Хараагийн бүсийн заагийн Баянгол орчмын гранитоид чулуулгийн геохими ба геохронологийн судалгаа”, Хайгуулчин үйлдвэрлэл эрдэм шинжилгээний сэтгүүл. №69, х73-83. Улаанбаатар
Пүрэвдорж С., Цэнд-Аюуш Ц., Цэрэн-Аюуш Э., Дашлхагва Г., 2020. Баянголын төмрийн хүдрийн ордын баруун биетийн үргэлжлэл Баруун-VI ордод 2017-2019 онд гүйцэтгэсэн хайгуулын ажлын үр дүнгийн тайлан,
Төмөртогоо О, 2012. Монгол Улсын нутаг дэвсгэрийн тектоник дүүрэгчлэл, Масштаб 1:3000000
Тунгалаг Н., Оргил Г., Болорцэцэг С., Энхцацрал Д., 2023. Хулж-Ерөөгийн бүсийн Шарын голын дүүрэгт тархалттай гранитоид чулуулгийн петро-геохимийн судалгаа, Геологи судлал Д27, Х104-123
Эрдэнэчимэг Д., Энхбаяр Б., Болдбаатар Г., Дамдинжав Б., Тайванбаатар Ц. 2017. Монгол Улсын 1:500000-ны масштабын геологийн зураг, 8480ф.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Geological Issues

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
