Шашны итгэл үнэмшлийг тодруулах туршилт, тоглоомын судалгаа
DOI:
https://doi.org/10.22353/mar.202601.03Keywords:
судалгааны арга зүй, оролцогч, мөнгө хуваарилалтAbstract
Антропологийн судалгаанд нийгмийн зохион байгуулалт, хүмүүс хоорондын харилцааг ярилцлага, оролцон ажиглах арга зүйгээр судлахаас гадна нийгмийн сүлжээний торлог (social network analysis) болон туршилтын (experiment) арга зүйг ашиглаж илүү нарийвчлалтай үр дүнг гаргахад нөлөөтэй байгаа билээ. Тус өгүүлэлд туршилт тоглоомын арга зүйд тулгуурлан бэлчээрийн мал аж ахуй, нийгэм соёлын өөрчлөлт дунд Дорнод болон Увс аймаг дах шашны итгэл үнэмшил сэдвээр явуулсан судалгааны үр дүнг ашиглав. Бидний судалгаандаа хэрэглэсэн арга нь туршилт, тоглоомын онолын (experiment, game theory) арга зүй бөгөөд энэхүү арга нь хүний дадал, зан үйлийг баримтжуулан авч, тоон мэдээлэл бүрдүүлж, чанарын мэдээллээр тайлбарласнаар судалгааны бодитой, найдвартай, үнэмшилтэй байдлыг нэмэгдүүлдэг ач холбогдолтой юм. Тиймээс шашин шүтлэг, итгэл үнэмшил нь хүмүүс болон бүлгүүдийн харилцаанд хэрхэн нөлөөлж байгааг илрүүлэхэд тус арга зүйг ашиглах нь үр дүнтэй байв. Мөн байгалийн болон нийгмийн нөөц баялаг тухайлбал ижилсэл-ондоошил, үнэт зүйлc (virtues), бэлчээр ус зэргийг хэрхэн хамтран ашиглаж, хуваалцаж, харилцан тусалж (reciprocity) байгааг бүлгийн болон хувь хүний хүрээнд судлахад нийцэж байснаараа онцлог билээ.
References
Bliege Bird, Rebecca, Eric Smith, and Douglas W. Bird. 2001. “The Hunting Handicap: Costly Signaling in Human Foraging Strategies.” Behavioral Ecology and Sociobiology 50 (1): 9–19.
Bold, B. 1996. “Socio-Economic Segmentation: Khot-Ail in Nomadic Livestock Keeping in Mongolia.” Nomadic Peoples 39: 69–86.
Camerer, Colin. 2003. Behavioral Game Theory: Experiments in Strategic Interaction. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Conte, Thomas J. 2022. “Steppe Generosity: Kinship, Social Reputations, and Perceived Need Drive Generous Giving in a Non-Anonymous Allocation Game among Mongolian Pastoral Nomads.” Evolution and Human Behavior 43 (2): 141–151. https://doi.org/10.1016/j.evolhumbehav.2022.01.001.
Cronk, Lee. 2007. “The Influence of Cultural Framing on Play in the Trust Game: A Maasai Example.” Evolution and Human Behavior 28 (5): 352–358.
Cronk, Lee, and Athena Aktipis. 2018. “Design Principles for Risk-Pooling Systems.” Nature Human Behaviour 2: 756–762.
Firth, Raymond. 1967. Themes in Economic Anthropology. London: Tavistock.
Gerkey, David. 2013. “Cooperation in Context: Public Goods Games and Post-Soviet Collectives in Kamchatka, Russia.” Current Anthropology 54 (2): 144–176.
Giddens, Anthony. 1979. Central Problems in Social Theory: Action, Structure and Contradiction in Social Analysis. Berkeley: University of California Press.
Gurven, Michael. 2004. “Economic Games among the Amazonian Tsimane: Exploring the Roles of Market Access, Costs of Giving, and Cooperation on Pro-Social Game Behavior.” Experimental Economics 7 (1): 5–24.
Hamilton, W. D. 1964. “The Genetical Evolution of Social Behavior I & II.” Journal of Theoretical Biology 7 (1): 1–52.
Henrich, Joseph, Robert Boyd, Samuel Bowles, Colin Camerer, Ernst Fehr, Herbert Gintis, and David Tracer. 2005. “‘Economic Man’ in Cross-Cultural Perspective: Behavioral Experiments in 15 Small-Scale Societies.” Behavioral and Brain Sciences 28 (6): 795–815.
Henrich, Joseph, Jean Ensminger, Robert McElreath, et al. 2010. “Markets, Religion, Community Size, and the Evolution of Fairness and Punishment.” Science 327 (5972): 1480–1484.
Hill, Kim R., Brian M. Wood, Jacopo Baggio, A. Magdalena Hurtado, and Robert Boyd. 2014. “Hunter-Gatherer Inter-Band Interaction Rates: Implications for Cumulative Culture.” PLoS ONE 9 (7): e102806.
Humphrey, Caroline, and David Sneath. 1999. The End of Nomadism? Society, State, and the Environment in Inner Asia. Durham, NC: Duke University Press.
Lightner, Adam D., Tobias Bendixen, and Benjamin G. Purzycki. 2023. “Moralistic Supernatural Punishment Is Probably Not Associated with Social Complexity.” Evolution and Human Behavior 44 (6): 555–565.
Marlowe, Frank. 2004. “Dictators and Ultimatums in an Egalitarian Society of Hunter-Gatherers: The Hadza of Tanzania.” In Foundations of Human Sociality, edited by Joseph Henrich, Robert Boyd, Samuel Bowles, et al., 168–193. Oxford: Oxford University Press.
Mook, L. 1986. “Economic Anthropology and the Substantivist-Formalist Debate: A Review.” Canadian Review of Sociology/Revue canadienne de sociologie 23 (1): 47–66.
Purzycki, Benjamin G., et al. 2016. “Moralistic Gods, Supernatural Punishment and the Expansion of Human Sociality.” Nature 530: 327–330.
Sahlins, Marshall. 1972. Stone Age Economics. Chicago: Aldine.
Turner, Billie L., and Stephen B. Brush. 1987. Comparative Farming Systems. Gainesville: University Press of Florida
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Мөнхзаяа Цацралмаагийн
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
