Бага чадлын Рентген шарах төхөөрөмжийг ашиглан төмсний хадгалагдах хугацааг тасалгааны температурт уртасгасан нь

Authors

  • Мөнх-Очир Д. National University of Mongolia
  • Манлайжав Г.
  • Дүүрэнжаргал М. National University of Mongolia
  • Анужин Э.
  • Дөлгөөн Д.
  • Төрсүх А.
  • Мөнхбат Б.
  • Чинзориг Р.
  • Лхам Б.
  • Жавзандолгор Ц.

Keywords:

Рентген цацраг, ионжуулагч цацраг, физик-механик шинж чанар, текстур шинжилгээ, нүүрс-ус, хатуулаг, Юнгийн модуль

Abstract

Энэхүү судалгааны ажлаар Мал эмнэлгийн хүрээлэнд судалгааны зориулалтаар ашиглаж буй  RS1800 Рентген шарах төхөөрөмжийг  ашигласан. Энэхүү төхөөрөмж нь шарлага хийх 3 түвшинтэй. Түвшин бүр нь Рентген хоолойноос 6.2см, 13.8см, 22.2см-т байрладаг. 1-р түвшинд үйлчлэх цацрагийн хэмжээ 11.73Гр/мин. Бид судалгаандаа төмсийг 1-р түвшин буюу Рентген хоолойноос 22.2см-т байрлах тавцан дээр тавьж 8.53мин, 12.79мин, 17.05мин хугацаатайгаар тус тус  шарлагыг хийсэн. Судалгаанд Эрдэс Агро компанийн тарьж ургуулсан “gala” сортын төмсийг (шингэсэн тун 200 Гр хүртэл) бага тунгаар зөвхөн нэг талаас нь шарсан бөгөөд төмсний доторх тунгийн жигд байдлыг харгалзан үзээгүй болно. Төмсийг зааврын дагуу (+10C)-(+50C) хэмд 14 хоног хадгалж хэрэглэх байсан бол бид Рентген цацрагаар шарсан төмсийг тасалгааны температурт (+220C) 60 хоногийн турш хадгалсан. Хадгалалтын дараах төмсний жингийн алдагдал болон булцууны соёололтын тоог MNS 0528:2021 стандартын дагуу хэмжин,  нийт нүүрс-ус, ууссан хатуу бодис, рН-ийг хэмжин үр дүнг  тодорхойлсон. Мөн физик-механик шинж чанарыг Shimadzu EZ-SX төхөөрөмжийг ашиглан тодорхойлж бүлэг хооронд харьцуулахад шингэсэн тунгийн хэмжээ 150Гр бүлэг  хяналтын бүлгийн төмснөөс эрс өөр, сайн хадгалагдаж байгааг тогтоолоо.

 

Downloads

Download data is not yet available.

References

Manual of Good Practice in Food Irradiation. IAEA. 2015.

www.1212.mn. Үндэсний Статистикийн Хороо. 2023.

Tolessa ES. Importance, Nutrient Content and Factors Affecting Nutrient Content of Potato. American Journal of Food, Nutrition and Health. 2018.

Нямжав. Вирусгүй төмсний үр үржүүлгийн талбарууд дахь үрийн төмсний хадгалалтын судалгаа. ХАА-н Шинжлэх ухаан сэтгүүл. 2013 DOI: 105564/mjasv10i1308.

MNS 0258:2021 Хүнсний төмс. Техникийн ерөнхий шаардлага. Монгол Улсын Стандарт.

Манлайжав. RS-1800 Рентген шарах төхөөрөмжийн цацрагийн тунг иончлолын камераар тодорхойлох. МУИС, ФИЗИК сэтгүүл. 2023.

Kaaber L. The effect of storage conditions on the chemical content of raw potatoes and the texture of

cooked potatoes. Potato Research. 2001 DOI:101007/BF02410102.

G MA. Acidified and Low-Acid Canned Foods.US Food and Drug Administration. 2007.

A M. Journal of Microelectromechanical Systems.Institute of Electrical and Electronics Engineers. 2010 DOI:101109/JMEMS20102094511.

Dinh LD. Effect of 60Co Gamma Radiation on the Shelf Life of Potato Tubers. Radiosotopes. 2024 DOI: 103769/radioisotopes73255.

Etemadinasab H. Effects of electron beam irradiation on physicochemical, nutritional properties and storage life of five potato cultivars. Radiation Physics and Chemistry. 2020 DOI: 101016/jradphyschem2020109093.

Soares IGM. Physico-chemical and sensory evaluation of potato (Solanum tuberosum L.) after irradiation. SciELO Brazil. 2016 DOI:

/0001-3765201620140617.

Dhali K. Effect of gamma irradiation on potato (Solanum tuberosum L.) tubers influencing postharvest quality parameters. Journal of Crop and Weed. 2017.

Lei D. Insights into the Acid-Induced Gelation of Original Pectin from Potato Cell Walls by Gluconic Acid-delta-Lactone. Foods. 2023 DOI:103390/foods12183427.

Mahto R. Effect of gamma irradiation on the physico-mechanical and chemical properties of potato (Solanum tuberosum L), cv. ‘Kufri Chandramukhi’ and ‘Kufri Jyoti’, during storage at 12C. Radiation Physics and Chemistry. 2015 DOI: 101016/jradphyschem201408021.

Downloads

Published

2025-12-23

How to Cite

[1]
М.-О. Д., “Бага чадлын Рентген шарах төхөөрөмжийг ашиглан төмсний хадгалагдах хугацааг тасалгааны температурт уртасгасан нь”, Mong. J. Eng. Appl. Sci., vol. 6, no. 1, Dec. 2025.

Most read articles by the same author(s)