Хуайяны “Шавар нохой”-н судалгааны зарим асуудал
Keywords:
Шавар нохой, Хуайян, урлаг, ур хийц, археологиAbstract
”Шавар нохой” бол Хэнань мужийн Хуайян шавар нохой (淮阳泥泥狗), Шүнсяний шавар хөхөө (县泥咕咕), Хуайбин шавар шүгэл (淮滨泥叫吹) гэсэн гурван том шавар баримлын нэг юм. Хэдийгээр эдгээр төслүүд нь өөр өөр сэдэв, хэв маягтай боловч бүгд ардын баялаг утга санаа, гоо зүйн үнэт зүйлсийг агуулсан байдаг. “Шавар нохой” гэдэг нь Хэнань мужийн Хуайян хотын Тайхао Фуси бунхны (淮阳太昊伏羲陵) тахилгад ашигладаг жижиг шавар баримлын ерөнхий нэрийдэл юм. Үүнийг “Ни Ни нохой” гэж товчилдог бөгөөд “ бунхны нохой” гэж нэрлэдэг. Хуайян шавар нохой нь Фусигийн (伏羲) эрин үед үүссэн. Энэ нь эхэндээ хүмүүсийн шүтдэг мөргөлийн объект байсан бол сүүлдээ урлагийн бүтээл болон хувирчээ. Хуайян “Шавар нохой” нь Хуайян дүүргийн Тайхао Фуси бунхны (淮阳太昊伏羲 陵) шавар тоглоомын ерөнхий нэр юм. Энэ нь шар өнгийн шавраар хийгдсэн, хэлбэр нь энгийн, үндсэн өнгө нь хар, бүх биеийг янз бүрийн тод өнгөөр будаж зурсан хээтэй байдаг. Хэдийгээр үүнийг “Шавар нохой” гэж нэрлэдэг ч энэ нь бүхэлдээ нохойн хэлбэртэй биш юм. Мөн сармагчин, бар, шувууны янз бүрийн хэлбэрүүд байдаг. Түүнийг хэлбэр дүрсээр нь хүний толгойт нохой, есөн толгойт шувуу, жижиг шавар яст мэлхий,хүүхэлдэй толгойтой гэх мэт олон зуун төрөлд хувааж болно.
Downloads
References
“Ninigou” is one of the three major colored clay
sculptures in Henan Province, along with Xunxian’s
“Nigugu” and Huaibin’s “Nijiaochui.” Although these
artworks vary in theme and style, they all possess rich folk
cultural connotations and aesthetic value. “Ninigou” is the
general term for the small clay sculptures used in sacrificial
rituals at the Taihao Fuxi Mausoleum in Huaiyang, Henan.
It is often abbreviated as “Ninigou” and also referred to
as “Linggou” (Spiritual or Mausoleum Dog). Originating
in the era of Fuxi, Ninigou initially served as an object
of worship in people’s sacrificial activities. Over time,
it gradually evolved into an artistic creation. Huaiyang
“Ninigou”, the collective name for the clay toys at the
Taihao Fuxi Mausoleum in Huaiyang District, are made
from yellow clay. They feature primitive and grotesque
shapes, with a black base color and vibrant multicolored
patterns. The figures are not limited to dogs; they also
include monkeys, tigers, and various bird shapes. Based
on their size and coloring, Huaiyang Ninigou can be
categorized into hundreds of varieties, such as “Human-
Headed Dog,” “Nine-Headed Bird,” “Little Clay Turtle,”
“Small Zhongban,” “Doll Head,” and “Large Ornamental
Piece”. “Ninigou” from Huaiyang possesses ornamental,
practical, and religious value. At the same time, it holds
significant historical and cultural worth as ancient
artifacts. Huaiyang “Ninigou” serves not only as living
historical material for the study of anthropology, folklore,
semiotics, and art research but also embodies the human
spirit of origin, intuitive creativity, and a vibrant modern
sensibility. As such, it exerts an important influence on the
development of contemporary art.
