Түрэгийн хожуу улсын хааны угсааны титэм, түүний уламжлал, соёлын тухайд
Keywords:
Түрэгийн хожуу хаант улс, титэм, шувуу шүтлэг, соёлын солилцооAbstract
Түрэгийн хаант улсын хааны титэм нь Ашина овгийн нийгмийн байр суурь, хэргэм зэргийг төлөөлдөг. Одоогоор Түрэгийн хожуу хаант улсын хаадын тахилын онгоны цогцолбор газраас олдсон хааны титмийн тухай олдвор гэвэл Билгэ хааны алтан титэм, Күлтегиний чулуун хөрөг, Кутлуг хааны чулуун хөрөг зэрэг бий. Эдгээр археологийн малтлагаас илрүүлсэн үнэт олдвор болох Түрэгийн үеийн хааны титэм нь тухайн үеийн шашин шүтлэг, зан үйл, хувцас заслын соёлыг шинжлэн судлахад тун их үнэ цэнтэйгээр барахгүй, Түрэг хийгээд Тан улсын соёлын солилцоог судлахад маш чухал эрдэм шинжилгээний үнэ цэнтэй юм. Тус өгүүлэлд түүхийн сурвалжийн мэдээ болон археологи, угсаатан зүйн эх хэрэглэгдэхүүнд тулгуурлан, Түрэгийн хоёрдугаар хаант улсын хаан угсааныхны титмийн хэлбэр дүрс, хийц маяг, уламжлал хувирлыг тодруулах, соёлын агуулгыг нарийвчлан авч үзэхийг зорив. Жич хятад үгийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Хэлний бодлогын үндэсний зөвлөлийн гаргасан хятад хэлний үеийн галиг баримтлан буулгав.
Downloads
References
The imperial crown of the Second Turkic Khaganate
symbolized the political authority, divine sanction, and
noble status of the Ashina royal lineage. Archaeological
discoveries from royal funerary complexes of the period
include the golden crown attributed to Bilge Khagan,
as well as the sculpted head portraits of Kul Tegin and
Qutlugh Khagan. These rare and invaluable imperial
regalia provide not only crucial material for examining the
religious beliefs, ceremonial customs, and attire traditions
of the Turkic state, but also offer significant evidence for
understanding cultural interactions between the Turkic
Khaganate and the Tang dynasty.
Drawing on historical textual sources, archaeological
findings, and ethnological data, this paper reconstructs
the typology, stylistic evolution, and symbolic system of
the Turkic imperial crown during the Second Khaganate.
Furthermore, it explores the cultural meaning embedded
in these royal emblems, with special attention to motifs of
bird worship and ritual tradition.
