Физик Сэтгүүл

Бага чадлын рентген туяа ашиглан сонгинын (Ричихун F1) хадгалалтын хугацааг уртасгасан нь

2026-05-19T09:57:57+08:00

Энэхүү судалгааны хүрээнд бид 2020 онд манай оронд тариалахад "Ирээдүйтэй сорт" гэж батлагдсан Ричихун F1 сортын сонгиныг 100 Гр цацрагийн тунгаар шарж 100 хоног тасалгааны хэмд хадгалж туршлаа. Туршилтын 40, 60, 80, 100 хоногуудад хадгалалтын үеийн жингийн алдагдлыг жингийн аргаар, сонгинолог ишийн соёололтын тоог MNS 0260:2022 стандартын дагуу, рН, нийт нүүрс-ус, ууссан хатуу бодис, антиоксидант идэвхийг хэмжин үр дүнг тодорхойлсон. Мөн физик-механик шинж чанарыг Shimadzu EZ-SX төхөөрөмжийг ашиглан гурван төрлийн хэмжилт хийлээ. Бидний гарган авсан үр дүнгээс үзэхэд бага чадлын рентгенээр шарсан сонгино хяналтын бүлгийн сонгиноос хэд хэдэн үзүүлэлтээр эрс ялгаатай буюу рентген цацрагийн бага тун нь сонгинын хадгалалтад сайн нөлөө байгааг тогтоолоо.

[English]

This study evaluated whether low-energy X-ray irradiation can extend the storage life of Richikhun F1 onion, a cultivar approved in Mongolia as a promising variety in 2020. Onion bulbs were irradiated at 100 Gy using a Rad Source RS1800 X-ray irradiator and stored at room temperature (22°C) for 100 days. Weight loss, sprouting, pH, total carbohydrate content, total dissolved solids, antioxidant activity, and physical-mechanical properties were measured at 40, 60, 80, and 100 days. After 100 days of storage, the 100 Gy group showed lower weight loss (17.5%) and markedly reduced sprouting (32.5%) compared with the control group. The 100 Gy treatment also preserved higher puncture force, Young’s modulus, total carbohydrate content, and antioxidant activity, whereas pH did not differ significantly between groups. These results indicate that 100 Gy X-ray irradiation can improve the post-harvest storage quality of Richikhun F1 onion under room-temperature storage conditions.

Алгол төрлийн хос одны фотометрийн судалгаа

2026-05-19T11:10:50+08:00

Дэлхий дээр байрлах одон орны ажиглалтын төвүүдэд ажиллаж буй робот дурангуудын
тусламжтайгаар дэлхийн хаанаас ч хүссэн үедээ, хүссэн одныхоо гэрлийн судалгааг хийх
боломж нэгэнт бүрджээ. Энэхүү өгүүллээр дэлхийн долоон газарт байрлаж буй одон орны
том ажиглалтын төвүүдэд буй 40см-ийн диаметр бүхий робот дурангуудаар хос одны тэр
дундаа Алгол төрлийн хиртэлтийн хос одны зургийг аван гэрлийн судалгааг хийж, гэрлийн
муруйг байгуулснаар хос одны харьцангуй температурыг тооцоолж цаашдын хүрэх үр
дүнгийн хэлэлцүүлгийг хийлээ

Устөрөгч ялгарах процесст ашиглах никель суурьт катализаторын судалгаа

2026-06-05T17:02:20+08:00

Энэхүү судалгааны ажилд устөрөгч ялгарах процессын (HER) катализатораар ашиглах никель (Ni), никель-зэс (Ni-Cu), никель-фосфор (Ni-P) хайлшуудыг химийн тунадасжих аргаар гарган авч бүтэц, морфологи, гадаргуугийн шинж чанарыг рентген дифрактометр (XRD), сканнинг электрон микроскоп (SEM), хувийн гадаргуугийн талбайн анализатор (BET), каталитик шинж чанарыг циклик вольтамперметр (CV), шугаман алхамт вольтамперметр (LSV), цахилгаан химийн импеданс (EIS) аргуудаар тус тус тодорхойлов. Ni, Ni–Cu, Ni–P хайлшуудын цахилгаан химийн идэвхт гадаргуугийн талбайг (ECSA) тооцоолоход тус бүр 18, 201, 38 см²байсан нь Cu болон P – оор хольцлоход цахилгаан химийн идэвхт төвийн тоо нэмэгдсэнийг харуулж байна. Мөн LSV болон EIS хэмжилтээр хэт потенциал (250-аас 124 мВ), Тафелийн налалт (150-аас 118 мВ дец ^-1), цэнэг шилжилтийн эсэргүүцэл (55.3 – аас 2.0 Ом) буурсан нь хольцын нөлөөгөөр HER урвалын каталитик идэвх сайжирсан болохыг харуулж байна.

[English]

In this study, nickel (Ni), nickel–copper (Ni–Cu), and nickel–phosphorus (Ni–P) alloys were prepared via chemical deposition as catalysts for the hydrogen evolution reaction (HER). Their structure, morphology, and surface properties were characterized using X-ray diffraction (XRD), scanning electron microscopy (SEM), and Brunauer–Emmett–Teller (BET) surface area analysis, while their catalytic performance was evaluated by cyclic voltammetry (CV), linear sweep voltammetry (LSV), and electrochemical impedance spectroscopy (EIS), respectively. The electrochemically active surface areas (ECSA) of Ni, Ni–Cu, and Ni–P alloys were calculated to be 18, 201, and 38 cm², respectively, indicating an increase in the number of electrochemically active sites. Electrochemical measurements further demonstrated a significant improvement in catalytic performance, as evidenced by decreases in overpotential (from 250 to 124 mV), Tafel slope (from 150 to 118 mV dec⁻¹), and charge-transfer resistance (from 55.3 to 2.01 Ohm). These results confirm that elemental incorporation effectively enhances the catalytic activity of Nickel electrocatalysts for the hydrogen evolution reaction.

Assessing light pollution in Mongolia: current status and future trends using remote sensing and citizen science data

2026-05-22T23:22:23+08:00

The inappropriate or excessive use of artificial light, known as light pollution, can have serious environmental consequences for humans, wildlife, and our climate (DarkSky.org). Light pollution is a relatively new and less investigated topic in Mongolia. Previously, there was little awareness about its significant negative impacts. To understand the extent of light pollution in Ulaanbaatar, the capital city of Mongolia, we compared it with a city less affected by light pollution. Ulaanbaatar and Tucson, Arizona, USA, were selected for this investigation. Both cities have populations of around one million. We used NASA's VIIRS/NPP Lunar BRDF-Adjusted Nighttime Lights Yearly SQM data to analyze light pollution from 2012 to 2023. ArcGIS applications were employed to map light pollution in the selected cities. The National Observatory Khurel Togoot in Ulaanbaatar is much more affected by light pollution than Kitt Peak National Observatory in Tucson. Ulaanbaatar and its observatory suffer from significant light pollution due to urbanization and uncontrolled lighting conditions. In the Gobi region of Mongolia, cities are expanding rapidly due to mining and urbanization, resulting in uncontrolled lighting. This light pollution poses a significant threat to the visibility of stars and celestial phenomena, making it difficult for astronomers, researchers, and enthusiasts to study and appreciate the cosmos. Monitoring and implementing dark sky protection using satellite data are crucial for preserving the conditions needed for observing the night sky in the Mongolian Gobi desert.