Нялгын Савын Зарим Хэсэгт Шатдаг Занарын Баялгийг Дахин Үнэлсэн Үр Дүнгээс - Б, Эрдэнэцогт; Л, Жаргал; H, Байгалмаа (Scientific transaction of the National University of Mongolia. Physics, 2022)
Одоо мөрдөгдөж буй ангиллаар, Монгол улсад шатдаг занарын 13 савыг ялгадаг ба эдгээр савуудад шатдаг занараас гадна газрын тос, байгалийн битум, нүүрсний хэвтэш, ордууд байрлана (Зураг 1а). Өмнөх судлаачид Монгол орны бүх шатдаг занар доод цэрдийн хурдастай холбоотой гэж үзэж байсан [2] боловч сүүлийн үеийн судалгаагаар зарим шатдаг занар агуулсан хурдсын нас дунд юра болохыг тогтоогоод байна [4]. Дунд юра болон доод цэрдийн шатдаг занарууд нь I төрлийн керогентэй, хүхрийн агуулга багатай (0.1%-1.5 %). Юрийн шатдаг занарын органик нүүрстөрөгчийн агуулга (TOC) <33.2 %, харин доод цэрдийн шатдаг занарын ТОС 35.6 % хүрч байна [3].