Цөмийн Физикийн Судалгааны Төв 50 Жилд - С, Даваа; П, Зузаан (Scientific transaction of the National University of Mongolia. Physics, 2022)
Атомын цөм хэмээх микро ертөнцийг судлахад асар их оюуны хүч болоод аварга хүчин чадалтай хурдасгагч зэрэг нарийн багаж төхөөрөмж хэрэглэгддэг. Иймээс цөмийн физикийн шинжлэх ухааныг өндөр түвшинд хөгжүүлэхэд нэг улсын оюуны болоод техник технологи, санхүүгийн хүчин чадал хүрэлцэхгүй. Тийм ч учраас европын орнууд атомын энергийг энх тайвны зорилгоор ашиглах салбарт хүчээ нэгтгэхээр 1954 онд Швейцарт ЦЕРН хэмээн алдаршсан Европын цөмийн судалгааны төв, 1956 онд ОХУ-ын Дубнад Цөмийн шинжилгээний нэгдсэн институт (ЦШНИ) байгуулагдсан түүхтэй. Бусад улс оронд байгаа цөмийн физикийн төвүүд хэдийгээр олон улсын гэж нэрлэгддэггүй ч үйл ажиллагаа нь олон улсын хамтын ажиллагаа байдаг.